آفامرون (میرتازاپین) ۷/۵ و ۱۵ mg
میرتازاپین اولین بار در سال ۱۹۸۷ در هلند به عنوان داروی ضدافسردگی معرفی شد و سپس در سال ۱۹۹۶ در آمریکا ثبت شد. این دارو از لحاظ ساختار شیمیایی با داروهای مرسوم نظیر TCA و SSRI متفاوت بوده و عوارض کمتری داشته و در بیماران بهتر تحمل می شود. همچنین شروع اثر دارو سریعتر بوده و ظرف مدت ۲ تا ۴ هفته به حداکثر اثر درمانی می رسد.
Mirtazapine
میرتازاپین داروی تایید شده جهت درمان افسردگی است. به دلیل مکانیسم اثر خاص دارو و نوع عوارض جانبی در بیماری های بسیاری تجویز می شود. برخی مطالعات اثربخشی دارو را در بهبود خواب، افزایش اشتها و وزن، کاهش تهوع و استفراغ و تثبیت خلق و خوی نشان داده است. از طرفی به دلیل پروفایل قلبی عروقی، عدم ایجاد تشنج و شروع اثر سریع، داروی ایمن به نظر می رسد. بالا بیماری های بسیاری نام برده شد که میرتازاپین در آن ها تجویز شده بود و نشان دهنده ی اثربخش بودن میرتازاپین بوده است. برخی موارد مصرف ذکر شده تایید FDA را نداشته اند و جزء Off label use دارو محسوب می شوند، ولی انتظار می رود با بررسی های بیشتر عملکرد میرتازاپین در این بیماری ها به تایید برسد.
دارو به دو فرم قرص خوراکی و قرص باز شونده در دهان موجود می باشد. در افراد بزرگسال با ۱۵ میلی گرم در زمان خواب می شود و برحسب نیاز ظرف یک تا دو هفته افزایش می یابد. دوز موثر دارو ۱۵ تا ۴۵ میلی گرم روزانه است. در سالمندان به دلیل نیمه عمر طولانی تر و کلیرانس کمتر با دوز ۵/۷ شروع می شود. در کودکان و نوجوانان ایمنی و اثربخشی دارو ثابت نشده است.
میرتازاپین از طریق بلاک رسپتورهای آدرنرژیک و سروتونین اثر درمانی خود را ایجاد می کند. این دارو به خوبی از دستگاه گوارش جذب شده و فراهمی زیستی معادل ۵۰ درصد را ایجاد می کند. این فراهمی زیستی تحت تاثیر غذا قرار نمی گیرد. میرتازاپین به طور وسیع در کبد متابولیزه شده و ۷۵ درصد توسط کلیه و ۱۵ درصد توسط روده ها دفع می شود. فارماکولوژی دارو وابسته به سن و جنس و نارسایی کبدی و کلیوی می باشد و به نیمه عمر دارو ۲۰ تا ۴۰ ساعت بوده که در نارسایی کبدی ۳۰ تا ۴۰ درصد افزایش و کلیرانس دارو در نارسایی کلیوی تا ۳۰ تا ۵۰ درصد کاهش می یابد. در مردان مسن کلیرانس دارو تا ۴۰ درصد و در زنان مسن تنها ۱۰ درصد کاهش می یابد. در زنان در همه ی سنین کلیرانس دارو و نیمه عمر طولانی تر از مردان است. میرتازاپین ریسک کمی برای تداخلات دارویی دارد.
موارد مصرف میرتازاپین:
در زیر به بررسی موارد مصرف مختلف میرتازاپین می پردازیم، برخی از موارد مصرف تایید شده است و برخی در مرحله ی مطالعات بالینی قرار دارد.
افسردگی: این بیماری یکی از شایعترین مشکلات روحی در جهان است که اثر بخشی میرتازاپین در انواع مختلف افسرگی ثابت شده است.
افسردگی راجعه: میرتازاپین باعث کاهش شدت و توالی بازگشت علائم افسردگی می شود.
افسردگی در سالمندان: در سالمندان علاوه بر افسردگی، مشکلات اضطرابی و خواب نیز وجود دارد. مصرف میرتازاپین علاوه بر درمان افسردگی، باعث کاهش اضطراب و بهبود پروفایل خواب نیز شده و باعث کاهش هزینه های درمان در سالمندان می شود.
افسردگی در دوران منوپوز: در خانم های منوپوز که به درمان جایگزینی استروژن مقاوم بوده اند و تحت درمان با میرتازاپین قرار گرفته اند، ظرف یک هفته علائم افسردگی کاهش پیدا کرده است.
افسردگی در مبتلایان به دمانس: در بیماران مبتلا به آلزایمر درمان با میرتازاپین باعث کنترل علائم افسردگی، بهبود خلق و خوی، کاهش اضطراب و افزایش اشتها می شود در حالی که عوارض جدی حاد یا اختلالات شناختی را ایجاد نکرده است.
افسردگی بعد از سکته ی قلبی: افسردگی بعد از MI بسیار شایع است. میرتازاپین در کنترل این نوع افسردگی موثر بوده، از طرفی توانسته فاکتورهای التهابی بعد از سکته را به شدت کاهش دهد.
افسردگی بعد از سکته ی مغزی: در این افراد میرتازاپین به عنوان انتخاب اول در پیشگیری از افسردگی به کار می رود.
افسردگی ناشی از ابتلا به ایدز: اثربخشی میرتازاپین در کنترل اضطراب و افسردگی این بیماران ثابت شده است.
اضطراب و افسردگی ناشی از پیوند اعضا: بعد از پیوند اعضا می بایست اضطراب و افسردگی درمان شود، از آنجا که میرتازاپین عوارض جانبی و تداخلات کمی داشته و دارای اثرات کم سرکوب کننده ی ایمنی نیز بوده، در این افراد انتخابی است. بعلاوه به دلیل اثرات خواب آلودگی و افزایش وزن در افرادی که پیوند اعضا شده اند و دچار کاهش اشتها و اختلالات خواب هستند این دارو موثر می باشد.
بی اشتهایی عصبی: میرتازاپین علاوه بر درمان افسردگی ناشی از این بیماری، به دلیل افزایش اشتها و وزن می تواند موثر واقع شود.
اختلالات خواب: میرتازاپین با کاهش زمان به خواب رفتن، کاهش زمان بیدار در بین خواب و همچنین افزایش مدت زمان خواب باعث بهبود پروفایل خواب در بیماران مبتلا به افسردگی می شود. بعلاوه میرتازاپین نسبت به سایر داروهای خواب آور نظیر بنزودیازپین ها ایمن تر است.
اختلالات اضطرابی: میرتازاپین در بسیاری از اختلالات اضطرابی نظیر اضطراب پنیک، اضطراب اجتماعی، PTSD و انواع فوبیا موثر است.
اختلال وسواس اجباری: در این بیماری SSRI خط اول درمان محسوب می شوند که در ۵۰ درصد از بیماران موثر نبوده، با افزودن میرتازاپین به رژیم درمانی، شروع اثر درمانی سریعتر و عوارض کمتر مشاهده شده است.
سوء مصرف مواد: بی خوابی و افسردگی از عوارض شایع ترک مواد می باشد که با مصرف میرتازاپین این علائم کاهش می یابد.
افسردگی ناشی از مصرف الکل: آمی تریپتیلین خط اول درمان افسردگی در افراد معتاد به مصرف الکل است. بررسی ها نشان دهنده ی عملکرد بهتر میرتازاپین نسبت به آمی تریپتیلین بوده است.
سندروم ترک الکل: میرتازاپین با کاهش اضطراب می تواند علائم ترک الکل را کاهش دهد.
سندروم ترک بنزودیازپین: میرتازاپین می تواند علائم بی خوابی ناشی از ترک بنزودیازپین ها را کاهش دهد.
سندرم ترک مواد محرک نظیر آمفتامین، کوکائین و ماری جوآنا: اثربخشی میرتازاپین در کنترل علایم ناشی از قطع مصرف مواد محرک ثابت شده است.
موارد مصرف میرتازاپین در شرایط خاص پزشکی در یک یا چند مطالعه ی بالینی بررسی شده اند:
درمان تهوع در بیماران مبتلا به سرطان: حالت تهوع و استفراغ در انواع سرطان ها بسیار شایع است که این عوارض در حین شیمی درمانی می تواند کیفیت زندگی را مختل کند. میرتازاپین با اثرات آنتاگونیستی سروتونین می تواند اثرات ضد تهوع در این بیماران داشته باشد.
درمان لاغری مفرط: اختلال خواب، کاهش اشتها و وزن با اثرات بلاک کنندگی رسپتور هیستامینی و آنتاگونیستی سروتونین بهبود یافته و سبب افزایش وزن و بهبود خواب می شود.
سندروم روده تحریک پذیر: یک بیماری گوارشی شایع است که ریشه ی عصبی و روانی دارد. میرتازاپین با اثرات آنتاگونیستی سروتونین باعث کاهش علائم بیماری و تنظیم ترشحات گوارشی می شود.
گاستروپارزی یا فلج معده: در این بیماری تخلیه معده با تاخیر انجام می شود و علائمی نظیر تهوع، استفراغ و درد شکمی را ایجاد می کند. درمان این بیماری محرک های دستگاه گوارش ، کاهنده های تهوع، اندوسکوپی و جراحی است. در افرادی که به درمان داروهای مرسوم نظیر متوکلوپرامید جواب نداده اند، میرتازاپین گزینه ایمن بوده که توانسته به خوبی تهوع و استفراغ رو کاهش دهد.
استفراغ بارداری: استفراغ بارداری در خانم ها سبب کاهش وزن و هیدراته شدن می شود. برخی بررسی ها نشان داده که میرتازاین با شروع اثر سریع در صورت مقاوم بودن به درمان های مرسوم، بسیار موثر بوده است.
اختلالات عصبی حرکتی: در اختلالات حرکتی، انواع ترمور، پارکینسون و … میرتازاپین عملکرد مناسبی داشته است.
سردرد عصبی: میرتازاپین توانسته شدت سردرد، توالی و مدت سردرد را در افرادی که به آمی تریپتلین مقاوم هستند را کاهش دهد.
گرگرفتگی: در مبتلایان به سرطان سینه که تحت درمان با تاموکسیفن هستند، میرتازاپین توانسته علایم گرگرفتگی را کاهش دهد.
موارد مصرف در کودکان و نوجوانان:
در مشکلات بی خوابی، اضطراب اجتماعی و بی اشتهایی عصبی میرتازاپین تجویز شده است که نتایج رضایت بخشی داشته ولی نیاز به بررسی های بیشتر می باشد.
عوارض جانبی میرتازاپین:
خواب آلودگی و افزایش اشتها از عوارض شایع دارو است که به دلیل اثرات آنتی هیستامینی دارو می باشد. بیمار حین مصرف دارو باید از لحاظ تب، گلودرد، عفونت لب و دهان بررسی شود و در صورت بروز این علایم مصرف دارو قطع شود. در صورت مصرف همزمان دارو با آنتاگونیست های دوپامین و سروتونین ممکن است سندورم سروتونین یا سندورم NMS بروز کند. این سندروم ها تهدید کننده ی حیات بوده و باعث هایپرترمی، سفتی عضلات و مشکلات مغزی می شود. بین مصرف میرتازاپین با دارو های مهارکننده ی MAO باید ۲ تا ۴ هفته فاصله باشد. در کودکان و نوجوانان می تواند ریسک اقدام به خودکشی را افزایش دهد لذا در افرادی که سابقه ی اقدام به خودکشی داشته اند می بایست با احتیاط مصرف شود و در صورت مشاهده علایم خودکشی دارو قطع شود.
آفامرون® (میرتازاپین)
قرص روکش دار ۵/۷ ۳۰ و ۴۵ میلی گرم و قرص روکش دار خط دار ۱۵ میلی گرم
این دارو برای بیماری فعلی شما تجویز شده است، لذا از مصرف آن در موارد مشابه یا توصیه مصـرف آن به دیگران خودداری نمایید
راهنمایی های عمومی:
قبل از مصرف این دارو در موارد زیر با پزشک خود مشورت نمایید
در صورت حساسیت به این دارو یا هر نوع ماده دیگر از قبیل مواد غذایی محافظ، رنگ ها و غیره
در صورت مصرف داروهای مهار کننده مونوآمینو اکسیداز (MAOIS) یا سابقه ی مصرف این داروها ظرف دو هفته ی گذشته.
در صورت مصرف داروهای آنتی بیـوتیک، ضد قارچ، ضد ویـروس، هرگـونه داروی اعصاب نظیـر SSRIs، داروهـای ضد درد، داروهـای گوارشی و داروهای رقیق کننده خون.
در صـورت ابتلا به بیمـاری های دیگر نظیر تشنج، بیماری های کبدی، نارسایی کلیـوی، بیماری های قلبی، کـاهش فشار خون، احتبـاس ادرار، گلوکـوم، دیابت و بیماری های سایکوتیک یا افسردگی.
مصرف در بارداری و شیردهی:
میرتازاپین در دوران بارداری و شیردهی نباید مصرف شود مگر با نظر پزشک متخصص.
هشدارها:
تجویز این دارو در کودکان و نوجوانان زیر ۱۸ سال مجاز نمی باشد.
در صورت ابتلا به افسردگی و افزایش تمایل به خودکشی در هفته های اول درمان، نیاز به مشورت با روانپزشک است.
بین مصرف همزمـان میرتازاپین با داروهـای مهار کننده ی مونوآمینواکسید از نظیـر موکلوبماید، ترانیل سیپـرومین، سلـژيلين منـع مصرف وجود دارد؛ به همین دلیل بین مصرف این داروها می بایست حداقل دو هفته فاصله باشد
در صورت بروز هرگونه علائم عفونت و آنفولانزا نظیر تب و گلو درد به پزشک اطلاع دهید.
مصرف طولانی مدت میرتازاپین باعث کاهش ترشح بزاق دهان، کاندیدیازیس و پوسیدگی دندان ها می شود
مصرف همزمان با داروهای SSRI می تواند باعث بروز سندروم سروتونین شود.
از مصرف همزمان میرتازاپین با لینزولید خودداری کنید.
در مشکلات کبدی و کلیوی می بایست تنظیم دوز صورت گیرد.
میرتازاپین می تواند سطح کلسترول و تری گلیسرید خون را افزایش دهد.
در صورت سابقه تشنج یا مصرف الکل حتما به پزشک اطلاع دهید.
میرتازاپین می تواند سبب اختلال در تمرکز شود لذا در شروع مصرف دارو از فعالیت هایی که نیاز به دقت بالایی دارند نظیر رانندگی بپرهیزید.
مقدار مصرف دارو:
مقدار مصرف دارو را پزشک معالج برای هر بیمار تعیین می نماید اما مقدار معمول مصرف دارو به شرح ذیل می باشد.
افسردگی:
در بزرگسالان:
با ۱۵ تا ۳۰ میلی گرم (شب ها قبل خواب) شروع شده سپس با توجه به شرایط بیمار ممکن است ظرف یک الی دو هفته به ۴۵ میلی گرم در روز افزایش یابد.
در سالمندان:
با ۷٫۵ میلی گرم (شب ها قبل خواب) شروع شده سپس با توجه به شرایط بیمار ۷٫۵ تا ۱۵ میلی گرم در روز افزایش یابد. بیش از ۴۵ میلی گرم در روز تجویز نشود.
کودکان:
استفاده از این دارو در کودکان و نوجوانان زیر ۱۸ سال توصیه نمی شود.
توجه: در صورت وجود مشکلات کلیوی و کبدی دوز میرتازاپین کاهش می یابد.
نحوه مصرف دارو:
دارو را می توان همراه غذا یا با معده خالی مصرف کرد
در صورت مصرف بیش از مقدار تجویز شده به پزشک مراجعه کنید. علائم خواب آلودگی و افزایش ضربان قلب می تواند نشانه ی مسمومیت با دارو باشد.
در صـورت فرامـوش کردن یک دوز به محض یادآوری آن را مصـرف نمایید و در صورتی که نـزدیک مصـرف دوز بعـدی باشد از مصرف آن دوز صرف نظر کرده و دوز را دو برابر نکنید.
از قطع کردن ناگهانی مصرف دارو خودداری نمایید.
عوارض جانبی:
هر دارو به مـوازات اثرات مطلـوب درمانی ممکـن است دارای برخی عوارض جانبی ناخـواسته نیز باشد. در صـورت بروز هر یک از عوارض زیر پزشک خود را مطلع سازید.
عوارض جانبی مهم که در صورت بروز نیاز به اطلاع پزشک دارد:
عوارض رایج یا بسیار رایج: اضطراب، افزایش اشتها و وزن، کمر درد، گیجی، خواب آلودگی، خشکی دهان، خستگی، سردرد، حالت تهوع، اسهال و استفراغ، ادم، افت فشار خون وضعیتی، اختلال خواب، لرزش
عوارض غیر معمول: توهم، مانیا، اختلالات حرکتی، اختلالات دهان و دندان، سنکوپ
عوارض نادر یا بسیار نادر: پرخاشگری، پانکراتیت، آگرانولوسیتوز، آریتمی، اختلالات مغز و استخوان، اختلال گفتاری، احتباس ادرار، واکنش های شدید پوستی، سندروم سروتونین، تشنج، رابدومیولیز، زرد شدن پوست و چشم (نشانه ابتلا به زردی)، هیپوناترمی، گرانولوسیتوپنی، ائوزینوفیلی.
شرایط نگهداری:
دارو را در دمای کمتر از ۳۰ درجه سانتی گراد دور از نور و رطوبت نگهداری نمایید.
از مصرف داروی تاریخ گذشته خودداری نمایید.
دارو را دور از دسترس کودکان نگهداری نمایید.
اشکال دارویی و بسته بندی:
این دارو به صورت قرص های روکش دار حاوی ۷٫۵ ، ۱۵ ، ۳۰ و ۴۵ میلی گرم میرتازاپین و در جعبه های ۳۰ عددی توسط شرکت داروسازی آفا شیمی تولید و عرضه می شود.