امروزه متجاوز از ۱۰۰ آنتی بیوتیک مختلف وجود دارد که پزشک برای درمان ناراحتی های کوچک تا عفونت های تهدیدکننده حیات از آنها استفاده می کند. برخی از این داروها فقط گونه ای خاصی از موجودات ذره بینی را از بین می برند، در حالی که برخی دیگر طیف وسیعی از انواع مختلف باکتریها را نابود می کنند.

برخی از محققین معتقدند که آنتی بیوتیکها از رسیدن اکسیژن به میکروبهای بیماری زا جلوگیری می کنند و برخی دیگر می گویند آنتی بیوتیکها مانع تغذیه میکروبها از بدن می شوند؛ به این ترتیب میکروبها در نتیجه فقدان مواد غذایی می میرند. به هر حال آنتی بیوتیکها به هر صورت که عمل کنند، موجب از بین رفتن عوامل بیماری زا می شوند.

موارد مصرف آنتي بیوتیک ها

هرچند برخی آنتی بیوتیک ها علیه انواع گسترده ای از عفونتها مؤثر هستند ولی مهم است که بدانیم هر آنتی بیوتیکی تمام عفونتها را نمي تواند درمان کند و نیز آنها فقط علیه عفونتهایی به کار مي روند که توسط باکتریها، قارچ ها و انگل های بیماری زا به وجود آمده باشند و علیه بیماریهای ویروسی مثل سرماخوردگی و آنفولانزا تاثیری ندارند. استفاده از آنتي بیوتیک ها در بیماري هاي ویروسي، نه عفونت را درمان می کند،نه مانع از سرایت بیماری می شود و نه حال بیمار را بهتر می کند. علاوه بر آن ممکن است عوارض جانبی خطرناک داشته باشد و یا باعث گسترش مقاومت آنتی بیوتیکی شود.تنها پزشک است که می تواند از بین انواع مختلف آنتی بیوتیکها، آنتی بیوتیک مؤثر بر بیماری شما را تشخیص دهد.

مقاومت در برابر آنتي بیوتیک ها

آنتی بیوتیک ها از طریق مقابله با عوامل بیماری زا باعث بقای زندگی می شوند، اما بعضی باکتریها آنقدر قوی می شوند که می توانند مقابل این داروها مقاومت کنند و در نتیجه داروها به خوبی عمل نمی کنند، این یعنی مقاومت آنتی بیوتیکی. روند ایجاد مقاومت در برابر آنتی بیوتیک ها در طول ۶۰ سال گذشته به رغم اعمال قوانین دقیق در مورد استفاده از این داروها، ادامه داشته است. به دلیل اهمیت این موضوع، شعار سازمان بهداشت جهاني در سال  2011، مقاومت به داروهاي ضد میکروبي یک تهدید جهاني، قرار داده شد.

زمانی که آنتی بیوتیک نتواند تاثیر کند، نتیجه این خواهد بود که بیماری طولانی تر و پیچیده تر مي شود و مراجعه متعدد به پزشک و نیاز به داروهای گرانتر و سمی تر را به دنبال خواهد داشت و چه بسا عفونت های مقاوم منجر به مرگ ایجاد شود. باکتریهای مقاوم به سرعت بین اعضای خانواده، همکلاسی ها و همکاران گسترش خواهد یافت و سلامت افراد جامعه با گونه بیماری زای جدیدی که به سختی و با هزینه زیاد درمان می شود، تهدید خواهد شد.

نکاتي که باید درمورد آنتي بیوتیک ها رعایت کنیم:

 1 -در صورت داشتن بیماری ویروسی از پزشک تقاضای آنتی بیوتیک نکنید و دوره درمان را حتی در صورت بهبودی کامل کنید، در غیر اینصورت باکتری ها به طور کامل از بین نمی روند و باکتریهای باقیمانده باعث عفونت مجدد می شوند که ممکن است این بار مقاوم شده و دیگر به آنتی بیوتیکها جواب ندهند.

۲- داروهای باقیمانده را دور بریزید و برای روز مبادا ذخیره نکنید، زیرا آنتی بیوتیک تجویزی روی همان عفونت به خصوص مؤثر بوده و صرفاً برای شما در آن ایام تجویز شده است.

۳- دارو را در ساعات معین شده توسط پزشک یا داروساز مصرف کنید ودر مورد نحوه صحیح آنتی بیوتیکها با پزشک مشاوره کنید . آنتی بیوتیک زمانی مؤثر خواهد بود که به طور منظم مصرف شود.

۴- آنتی بیوتیک های خود را به دیگران پیشنهاد نکنید حتی اگر علایم شما یکسان باشد، زیرا ممکن است برای بیماری آنها مناسب نباشد.

متاسفانه سرعت توسعه داروهای جدیدتر کاهش قابل توجهی یافته است. لذا لازم است درآینده از تجویز غیر ضروری این داروها توسط پزشکان پرهیز شود.

بهترین رژیم غذایی در زمان مصرف آنتی بیوتیک چیست؟

– از مولتی ویتامینها یا میوه ها و سبزیهای تازه استفاده کنید چون آنتی بیوتیکها، میکروبهای مفید بدن را که در ساخت ویتامینهای Bو Kنقش دارند را نیز از بین می برند.

– در صورت تجویز آنتی بیوتیک مراقب آهن و کلسیم باشید چون این دو ماده جذب برخی از آنتی بیوتیکها را دچار اختلال می کنند.

– خوردن سوپ به همراه آنتی بیوتیک بهترین گزینه غذایی است. از مصرف نوشابه های گازدار، شکلات و سس باید خودداری شود.

– در زمان مصرف آنتی بیوتیک، به جز ماست از دادن سایر فرآورده های لبنی به کودک خودداری کنید.

در موقع دریافت آنتی بیوتیک باید بدانید که :

چه عوارضی دارد؟ بهترین زمان مصرف دارو چیست؟ پس از غذا یا با معده خالي؟ و آیا آنتی بیوتیک مورد نظر با داروی دیگر مصرفی ما مثل داروی جلوگیری از بارداری تداخل دارد؟

آنتی بیوتیک ها داروهای شگفت انگیزی هستند که بیش از صد ها عفونت را بهبود می بخشند. از هنگامی که آنتی بیوتیک ها مورد استفاده قرار گرفته اند، دیگر بیماری های عفونی نمی توانند تندرستی انسان را تهدید کنند. از جهتي امروزه یکی از مهمترین معضلات بهداشتي جامعه مصرف خودسرانه دارو و مقاومت به داروهای آنتی بیوتیک است.

این مساله سلامت افرادي را که دچار عفونت ساده اي هستند به طور جدی تهدید می کند چرا که با مصرف خودسرانه و نا به جاي آنتي بیوتیک در گذشته، باعث بي تاثیر شدن این داروها شده اند.

در ایران از ۱۰ قلم دارو که بیشترین مصرف را در کشور دارد ۴ قلم آن آنتی بیوتیکها هستند و در ۴۹ درصد از نسخه های پزشکان کشور حتما یک قلم آنتی بیوتیک وجود دارد. همچنین ۴۰درصد از مردم ایران، دارو را بدون نسخه و تجویز پزشک به صورت خودسرانه مصرف می کنند که این مصرف خودسرانه نه تنها موجب درمان بیماری نمی شود بلکه عوارض دیگری نیز برای بیمار به دنبال دارد.پس بیایید با مصرف درست و به جاي آنتي بیوتیک ها که از مفیدترین دستاوردهاي دانش بشري است از مزایاي سودمند آن بهره مند شویم و دچار عوارض ناگوار مصرف خودسرانه دارو نگردیم.