استرس یک پاسخ فیزیكال نرمال به وقایعي است كه باعث ميشود شما بترسید یا تعادل رواني شما را برهم بریزد. خواه این حادثه واقعي باشد یا حاصل تصور شما باشد. این پاسخ فیزیكال در واقع شما را در وضعیت FIGHT OR FLIGHT قرار مي دهد، یعني به شما نیروي جنگیدن یا فرار کردن (پرواز کردن) را مي دهد. در واقع پاسخ استرس به شما قدرت محافظت از خودتان را مي دهد البته به شرطي که به طور مناسب عمل کند و باعث می شود در مواقع بحراني ذهن شما خوب تمرکز کند، هوشیاري افزایش یابد و بدن و ماهیچه ها با انرژي بیشتري فعالیت کنند. ولي فراتر از حد بالا، استرس مانع از مفید بودن مي شود و آسیب قابل توجهي به سلامتي، وضعیت خلقي، ارتباطات اجتماعي و کیفیت زندگي شما مي زند.
شما چگونه به استرس پاسخ ميدهید؟
این خیلي مهم است که شما بدانید چه موقع استرس شما از حد کنترل خارج شده است. خطرناکترین مساله در رابطه با استرس این است که بدانید استرس چقدر راحت و موذیانه بر شما تسلط مي یابد و شما به آن عادت مي کنید طوریكه کم کم آن را در یك واقعه نرمال تصور مي کنید و نمي دانید چقدر بر شما تاثیر گذاشته است. علامتها و نشانه هاي استرس ممكن است هیچ چیز نباشد به جزء آنكه بر ذهن شما، جسم شما اثر مي گذارد و خلاصه اینکه هر فرد استرس را به شیوه خود تجربه مي کند. برخي افراد به دنبال استرس دچار احساس عصبانیت مي شوند؛ احساس گرما مي کنند و بسیار احساساتي مي شوند. برخي افراد به دنبال استرس دچار احساس خفگي مي شوند احساس خلاء مي کنند و کاملا بي انرژي مي شوند و برخي شبیه انسانهاي فلج مي شوند ولي زیر این نقاب یخ زده به شدت بيقرار و آژیته هستند.
علائم هشدار دهنده استرس:
۱ – علائمشناختي: اختلال حافظه، ناتواني در تمرکز، قضاوت نادرست، منفي نگري، افكار هیجان زده ، دلشوره دائم
۲ – علائم احساسي: دمدمي مزاجي، تحریك پذیري و کاهش صبر و حوصله، بيقراري و ناتواني در ریلكس شدن، احساس عدم تحمل، احساس تنهایي، بي رمق شدن، افسردگي و یا عدم خوشحالي
۳- علائم فیزیكي: احساس درد، اسهال و یبوست، تهوع و سرگیجه، درد سینه، ضربان قلب سریع، عدم تمایل جنسي، احساس سرما
۴- علائمرفتاري: پر خوري یا بي اشتهایي، پرخواب شدن یا بيخوابي، ایزوله شدن مشخص از اطرافیان، به تعویق انداختن و یا نادیده انگاشتن مسئولیتها، مصرف الكل، سیگار و داروها براي رسیدن به آرامش، عادات عصبي مثل ناخن جویدن، راه رفتن سریع
عواملي كه بر میزان تحمل شما در برابر استرس تاثیر ميگذارند:
۱- شبكه حمایتي اطراف شما: افراديکه خانواده گرمتر و حمایت کننده تري دارند استرسهاي زندگي را راحتتر تحمل مي کنند.
۲- میزان اعتماد به نفس:هر چه میزان اعتماد به نفس شما بالاتر باشد، توانایي شما در مدیریت وقایع اطرافتان بیشتر و تحمل شما بیشتر خواهد بود.
۳- طرز فكر و نگرش شما در زندگي: افراد مقاوم در برابر استرسها افراد خوش بیني هستند که تمایل به در آغوش کشیدن چالش دارند و پذیرفته اند که تغییر یك بخش از زندگي است و به یك قدرت بالاتر و برتر اعتقاد دارند.
۴- توانایي شما در برخورد با احساسات: شما در برابر استرس بسیار آسیب پذیر خواهید بود اگر ندانید چگونه با احساسات خود کنار بیایید و خودتان را زمانيکه ناراحت هستید و یا عصبي هستید یا ترسیده اید کنترل کنید.
۵- دانایي شما و میزان آمادگي شما: هر چه شما درك بهتري از موقعیتي که در آن قرار دارید داشته باشید باعث مي شود تحمل منطقي تري نسبت به آن پیدا کنید مثلا اگر بدانید که میزان درد شما و مدت زمان بهبودي شما پس از جراحي چقدر خواهد بود ، تحمل شما براي مراحل پس از جراحي بیشتر خواهد بود.
آیا من استرسم را كنترل ميكنم یا استرس مرا كنترل ميكند؟
۱ – وقتي من بيقرار هستم آیا مي دانم چگونه خود را آرام کنم؟
آ۲- یا من مي توانم زود از عصبانیت خارج شوم؟
۳ – آیا مي توانم از همكارانم براي آرام شدن و بهتر شدن احساسم کمك بگیرم؟
۴- وقتي شب به خانه برمي گردم آیا مي توانم ریلكس و کاملا هوشیار وارد خانه شوم؟
۵- آیا به ندرت حواس پرت و دمدمي مزاج مي شوم؟
۶- آیا می توانم ناراحتي هایي را که دیگران تجربه می كند تشخیص دهم؟
۷- آیا می توانم به راحتي به دوستان و خانواده رجوع کنم تا مرا آرام کنند؟
۸- وقتي میزان انرژي و توانم کم می شود آیا می دانم چگونه تجدید قوا کنم؟
علل استرس:
کلا هرموقعیتي که شما را با تقاضا یا مسوولیت بزرگي مواجه سازد و یا شما را مجبور به تطابق با شرایط خاص کند باعث استرس شما مي شود و این وقایع مي تواند شامل ازدواج کردن، خریدن خانه، رفتن به دانشگاه، ترفیع گرفتن و… باشد. چیزي که باعث استرس مي شود، حداقل تا حدودي وابسته به نگاه شما به آن موضوع است، گاهي یك مساله استرس زا براي شما ممكن است مهم باشد ولی براي دیگري اصلا مهم نباشد. مثلا جا به جایي ها و برنامه هاي صبحگاهي شما مي تواند براي شما خیلي استرس زا باشد چون مي ترسید در ترافیك بمانید و دیر برسید در حالی كه همین مراحل براي یك فرد دیگر ممكن است خیلي مفرح باشد، مثلا در طول راه موزیك گوش کند؛ زیرا زمان بیشتري را براي این مراحل اختصاص مي دهد.
برخي وقایع استرس زای بیروني شامل:
تغییرات و تحولات بزرگ در زندگي، کار، مشكلات ارتباطات خانوادگي، مشكلات اقتصادي، مشغولیت و کار بیش از حد، بچه ها
برخي از وقایع استرس زاي دروني شامل:
۱- ناتواني در پذیرش دودلي ها
2- بدبیني
۳- افكار منفي
۴- توقعات غیر ممكن
5- کمالگرایي
6- کمبود جرات و شهامت
