انواع سوختگي از نظر شدت:
۱- سوختگي درجه اول: قرمز فاقد تاول
۲- سوختگي درجه دوم: تاول مشاهده مي شود و در نقاطي از پوست تورم و ضخیم شدن پوست مشاهده مي شود.
۳- سوختگي درجه سوم: داراي ضخامتي یکنواخت با ظاهري سفید و چرمي شکل
یک سوختگي شدید تر هم تحت عنوان درجه چهار وجود داردکه ویژگي هاي سوختگي درجه سوم را دارد ولي از پوست هم فراتر رفته و لایه هاي زیرین مانند اعصاب، تاندون و …. را نیز درگیر کرده است.
انواع سوختگي ها از نظر عامل ایجاد کننده به گروه هاي زیر طبقه بندي مي شوند:
۱- سوختگي ناشي از مایعات بسیار داغ و یا در حال جوشیدن
۲- سوختگي شیمیایي
۳- سوختگي ناشي از الکتریسیته
۴- سوختگي ناشي از آتش مانند شعله شمع، کبریت و روشنایي ها
۵- آفتاب سوختگي ( کنار دریا، اسکي، کارگران مزارع در تابستان ها
درجه سوختگي به علت ایجاد کننده آن ارتباطي ندارد و اجسام بسیار داغ مانند مایع در حال جوش مي تواند هر سه درجه از سوختگي را باعث شود. بسته به آنکه دماي آن ماده چقدر بوده و مدت تماس آن ماده با پوست چقدر بوده درجه سوختگي متفاوت خواهد بود. سوختگي هاي شیمیایي و الکتریکي نیاز به ملاحظه طبي و توجه سریع اورژانسي دارد زیرا صرفنظر از شدت و علائم سطحي مي تواند آثار بدتري را در درون بدن و عمق ناحیه سوختگي ایجاد کند.
سوختگي درجه اول:
این نوع سوختگي ها حداقل آسیب پوستي را ایجاد مي کنند و به همین دلیل سوختگي سطحي نیز نامیده مي شوند. زیرا خارجي ترین لایه پوست را درگیر ميکنند. علائم سوختگي درجه اول شامل: قرمزي، حداقل میزان التهاب و تورم، درد و در حین سوختگي خشکي و پوسته پوسته شدن محل آسیب مشاهده مي شود. تا زمانیکه سوختگي فقط بالاترین لایه پوست را درگیر کرده باشد علائم و نشانه ها به دنبال ریزش لایه فوقاني محو مي شوند، این سوختگي ها معمولاً ظرف مدت ۷ الي ۱۰ روز بدون اسکار گذاري خوب مي شوند. با این حال اگر وسعت ناحیه سوختگي بیشتر از سه اینچ باشد و یا در نقاطي مثل صورت یا روي مفاصل مانند زانو، مچ پا، پا، ستون فقرات، شانه ها، آرنج و ساعد هستند بهتر است توسط پزشک مورد معاینه قرار گیرند. این سوختگي ها غالباً با مراقبت هاي خانگي درمان مي شوند و شامل: خیساندن محل سوختگي در آب سرد براي مدت ۵ دقیقه یا بیشتر استفاده از مسکن مثل استامنوفین براي تخفیف درد محل سوختگي استفاده از بي حس کننده ها مثل لیدوکایین و یا ژل آلوئه ورا براي نرم کردن پوست استفاده از یک پماد آنتي بیوتیک و چرب کردن محل سوختگي با این پماد و سپس پوشاندن محل سوختگي توسط یک گاز استریل باعث تخفیف درد بیمار مي شود.
سوختگي درجه دوم:
این سوختگي از نظر آنکه آسیب از بالاترین لایه پوست به سمت لایه هاي زیرین نفوذ مي کند نیازمند توجه بیشتر است. این نوع سوختگي ها باعث مي شوند که پوست دچار تاول شود و قرمزي و زخم ایجاد شود. به مرور تاول ها مي ترکند و باعث مرطوب شدن و عرق کردن زخم مي شوند و این ترشحات باعث زخم دلمه داري مي شوندکه در تمام سطح سوختگي گسترش مي یابد. به دلیل ظاهر شکننده این نوع زخم، تمیز نگه داشتن و بانداژ استریل آن جهت جلوگیري از عفونت اهمیت زیادي دارد. این بانداژ به تسریع بهبود زخم کمک بیشتري مي کند. هر چه میزان و شدت تاول ها بیشتر باشد مدت ترمیم زخم سوختگي بیشتر طول مي کشد. گاهي اوقات براي ترمیم محل سوختگي از پیوند پوست استفاده مي شود. در این روش از نقاط دیگر از پوست بدن که سالم است گرافت ها برداشته شده و در محل آسیب گذاشته مي شوند. درمان یک سوختگي درجه دو خفیف شامل:
پوست را براي مدت حداقل ۱۵ دقیقه زیر آب سرد قرار دهید. از داروهاي تسکین دهنده درد مثل استامینوفین و بروفن استفاده کنید. از کرم آنتي بیوتیک براي پوشاندن سطح تاول ها استفاده کنید.
اگر سوختگي سطح وسیعي از بدن را در بر گرفته بود و یا در مناطق زیر وجود دارد حتماًبه پزشک مراجعه کنید. (صورت ، دست ها، باسن ، رانها، پاها مچ به پایین)
سوختگي درجه سه:
این سوختگي ها صرفنظر از نوع چهارم که آسیب شدید و عمیقي بر جاي مي گذارد شدیدترین نوع سوختگي به حساب مي آید.یک تصور غلط وجود دارد که این سوختگيها دردناکترین انواع سوختگي هستند. ولي در این درجه از سوختگي آسیب پوست به حدي شدید است که اعصاب پوستي را در بر گرفته و براي همین ممکن است هیچ نوع دردي وجود نداشته باشد. بر حسب عامل ایجاد کننده علائم زخم و سوختگي درجه ۳ ممکن است متفاوت باشد:
رنگ سفید و موم مانند ذغال مانند قهوه اي تیره ظاهري برجسته و چرمي مانند تاول هایي که پیشرفت نمي کنند.
بدون جراحي این زخمها با یک اسکار بد شکل و جمع کننده بهبود مي یابند و هیچ زمان مشخصي براي ترمیم کامل این زخمها نمي توان تصور نمود. هرگز براي درمان این نوع سوختگيها خودتان اقدام نکنید. سریعاً به سرویس اورژانس مراجعه نمایید و در طول مدتي که براي دریافت کمک پزشکي منتظر هستید عضو آسیب دیده را در سطح بالاتري از قلب قرار دهید. لباس هایتان را خارج نکنید ولي مطمئن شوید که پارچه و جسم خارجي به زخمتان نچسبیده است.
عوارض:
در مقایسه با زخم هاي سوختگي درجه یک و دو، زخمهاي درجه سه بیشترین عوارض را به همراه دارند. عوارضي مانند عفونت ها، از دست دادن خون، شوک(که حتي مي تواند منجر به مرگ شود) و در تمامي زخمها خطر عفونت وجود دارد، زیراکه سد دفاعي پوست شکسته شده است و نسبت به میکرو اورگانیسمها به خصوص باکتري ها نفوذ پذیر شده است. کزاز یکي دیگر از عوارض اینگونه سوختگي هاست. کزاز یک عفونت باکتریال است که سیستم اعصاب را تحت تاثیر قرار مي دهد و باعث مشکلاتي در انقباضات عضلاني مي شود. سوختگيهاي شدید همچنین ریسک افت دماي بدن و کاهش حجم مایعات بدن را به دنبال خواهد داشت.
پيشگيري از انواع سوختگي ها:
طبیعتاً بهترین و واضح ترین راه براي جلوگیري از سوختگي ها، جلوگیري از شرایط به وجود آورنده وقوع آنهاست. هر چندکه بسیاري از موقعیت هاي شغلي شما را در خطر سوختگي قرار مي دهد ولي بر اساس آمار بیشترین سوختگي ها در محیط منزل اتفاق مي افتد وکودکان و نوجوانان گروههاي در معرض خطر و آسیب پذیر سوختگي ها به حساب مي آیند.
چند راه ايمني قابل توصيه:
کودکان را از محیط آشپزخانه و پخت و پز دور نگه دارید. قوري، قابلمه و کتري را در شعله هاي عقبي گاز قرار دهید به طوريکه قابل دسترسي براي اطفال نباشند. کپسول آتش خاموش کن را در کنار آشپزخانه قرار دهید. در محل هاي عمومي شناساگر دود را ماهي یکبار کنترل کنید. شناساگرهای دود را هر ده سال یکبار تعویض کنید. دماي آبگرمکن را زیر ۱۲۰ درجه فارنهایت ست کنید. فندک ها و کبریت ها را در دسترس قرار ندهید و در جاي مناسب نگهداري کنید روي پریزها درپوش و کاور قرار دهید. کابل هاي برق را که داراي سیم هاي قابل رویت هستند دور بیندازید. مواد شیمیایي را دور از دسترس قرار دهید و هنگام کار با آنها از دستکش مناسب استفاده کنید. حتما از کرم ضد آفتاب استفاده کنید و در معرض نور مستقیم آفتاب قرار نگیرید. دقت کنیدکه تمام دود محصولات دود زا ( بخاري و)…کاملااز محیط خارج شده باشند.
همچنین مهم است که یک برنامه مانور آتش نشاني را تمرین کنید. در مواقع آتش سوزي خیلي مهم است که زیر فضاي دود براي حرکت از نقطه اي به نقطه دیگر سینه خیز بروید و این شانس شما را براي فرار از آتش و گیر نیفتادن در آن بالا مي برد.
